Những đứa con của rừng

Đã hai tuần trôi qua, chúng tôi đã cùng ăn cùng ở với những người Koroway, và phát hiện ra một điều rằng: Bản năng sống của họ rất mạnh mẽ, đặc biệt là người phụ nữ.

Người mẹ dũng cảm

Cùng tham gia hành trình băng rừng với chúng tôi có một người phụ nữ thổ dân trong nhóm khuân vác tình nguyện đi theo khuân vác mà không nhận tiền công, đó là Kelapa vợ của Amir. Biết chồng đi rừng, Kelapa cũng quyết tâm xin đi theo. Và chúng tôi đã bàng hoàng khi thấy chiếc túi su Kelapa đeo ngang đầu cựa quậy, bên trong là đứa bé sơ sinh chỉ mới năm tháng tuổi. Với chúng tôi, hành trình xuyên đầm lầy là chuyến đi khủng khiếp, đối diện với những nguy hiểm chết người, nhưng Kelapa vẫn cứ băng băng bước đi với đôi chân trần và đôi tay không rời đứa con nhỏ xíu trong chiếc túi su.

Bất cứ chặng dừng chân nghỉ ngơi nào, khi cả đoàn chúng tôi ngã lăn ra đất vì đuối sức, thì Kelapa lại đưa con cho chồng rồi lặn lội đi hái nấm, hái lá rừng chuẩn bị nấu ăn. Khi chồng và những người khuân vác ăn cơm, Kelapa lại tất bật chăm sóc cho con. Đứa trẻ chỉ được nuôi dưỡng bằng nguồn sữa mẹ. Phút thư giãn duy nhất của người mẹ này là khi đứa con trai ngủ ngon lành trong lòng, chị thảnh thơi rít từng hơi thuốc, thủ thì trò chuyện với chồng. Kelapa cho biết: Dù biết chuyến đi rất nguy hiểm, nhưng vì thương chồng, chị phải đi theo để chăm sóc chồng và chị cũng không muốn để hai cha con xa cách nhau.

Trong những buổi trò chuyện với những người phụ nữ thổ dân ở Lion, Mabu, Sehufanof chúng tôi biết đa phần những người Koroway đều tự sinh nở. Người phụ nữ có thai, mang thai và sinh con gần như không có định hướng. Tất cả diễn ra một cách tự nhiên, họ không canh được ngày tháng rõ ràng. Những người mẹ vẫn ngày ngày vào rừng tìm thức ăn, lao động như bình thường và đa số đến ngày vượt cạn họ không hề có ai giúp đỡ. Đứa con trai đầu tiên của Lion đã ra đời khi Lion đang đi rừng. Người mẹ ấy tự sinh một mình rồi dùng chiếc rìu đá cắt dây rốn cho em bé, sau đó tự ôm con về nhà. Chỉ đứa con sau mới được ra đời ở ngôi nhà trên cây và khi ấy Lion cũng chỉ ở một mình. Chiếc dây rốn được cắt bởi con dao làm từ xương chim caswari – một loài chim lớn như đà điểu, nhau đứa trẻ sẽ được chôn ngay dưới chân ngôi nhà trên cây như một điều nhắc nhở đứa trẻ đã được sinh ra nơi này.

Bài học giữa muôn thú

Với chúng tôi, việc trèo lên ngôi nhà của người Koroway trên những ngọn cây cao, có khi hơn 20 mét thực sự là một kỳ tích vì những nấc thang quá nhỏ và mong manh. Nhưng với những đứa trẻ người Koroway, bậc thang ấy chính là ngưỡng cửa đưa chúng cảm nhận cuộc sống giữa rừng xanh. Khi vừa ra đời, những đứa trẻ Koroway đã được cha mẹ chúng cho làm quen với độ cao, vừa biết đi chúng đã tập tự lên xuống những bậc thang cao ngất trên cây.

Chuyến đi săn đầu tiên trong đời với những chú bé niên thiếu là một điều rất thiêng liêng. Nắm trong tay mũi tên và cung tên, những bàn chân nhỏ lần sâu vào trong những tầng rừng. Điều hạnh phúc với chúng là khi săn được bất kỳ con thú nào, nó chứng tỏ sự trưởng thành và độc lập.

Tuy đã trưởng thành, nhưng những bài học biết sợ không bao giờ rời khỏi tâm trí những đứa trẻ mới lớn. Những đứa con Marcus kể cho chúng tôi bài học đầu tiên của chúng: “Cha em dạy rằng, đời sống của người Koroway là săn bắt, chúng em sẽ săn bất cứ thứ gì gặp được trên đường đi để làm thức ăn. Nhưng cha lúc nào cũng dặn, săn được con thú nào thì phải biết sợ con thú ấy. Bất cứ loài nào cũng có thể làm hại chúng em ở đây, từ con muỗi đến những thú lớn nguy hiểm như cá sấu, trăn rắn, heo rừng, chim caswari”.

Marcus cha của hai đứa trẻ còn cho biết thêm: “Quanh khu vực sinh sống của chúng tôi có những nơi rất thiêng liêng mà cha tôi không cho tôi săn bắt hay tắm ở đó. Rồi tôi cũng dặn lũ trẻ nhà tôi như thế khi chúng mới lớn. Tôi cũng chẳng hiểu tại sao lại như thế và cũng không thắc mắc gì, bởi lời cha mẹ là tối thượng và chúng tôi chỉ biết nghe theo. Chúng tôi học tất cả từ cha mẹ mình”. Những khái niệm “tại sao?” không hề có trong đầu của những người con trong gia đình. Phụ nữ và trẻ em Koroway vừa mới lớn, trang trí cơ thể bằng cách lấy than lửa gí lên người tạo thành những hàng sẹo dài dọc thân người và hai cánh tay. Chẳng ai biết ý nghĩa việc đó là gì, chỉ biết rằng họ thấy tổ tiên của họ làm như thế, người đời sau cứ vậy làm theo, không cần thắc mắc.

Ngày ở Mabu cùng gia đình Marcus, cứ tối đến, là những đứa trẻ con lại vây quanh chúng tôi, chúng tò mò nhìn những máy ảnh, máy quay phim, thích thú khi ngậm những viên kẹo ngọt mà chúng tôi tặng, chúng cũng lăn vào chúng tôi làm nũng như bao đứa trẻ con khác. Thế nhưng, khi mặt trời ló dạng, hai chú bé con nhà Marcus lại trở thành những chiến binh thực thụ, chúng lại tất bật chuẩn bị cung tên, rìu đá để vào rừng, bắt đầu cho một chuyến đi săn.

Ngày cuối trở về Mabu, gia đình Marcus đưa chúng tôi ra đến cửa rừng, họ vẫy tay chào tạm biệt. Mỗi người một ngả, chúng tôi trở lại thế giới của hiện đại, họ trở về thế giới của hoang sơ, thế giới mà chúng tôi tin chắc rừng xanh sẽ là người mẹ cao cả che chở cho họ ́...

bài và ảnh Lam Phong – Hoài Nam

Kỳ 11: Những nghệ sĩ Asmat

Đó là món nợ năm xưa của phóng viên báo Sài Gòn Tiếp Thị với những thổ dân, và trong chuyến đi này món nợ đã được trả và nhận về một bức tranh rực rỡ của đời sống thổ dân…Phụ nữ Koroway nuôi con hoàn toàn bằng bản năng hoang dã của mình