Nữ đạo diễn Kathryn Bigelow (trái) xúc động nghẹn ngào khi lên nhận giải Oscar từ tay ca sĩ Barbra Streisand. Bà trở thành nữ đạo diễn xuất sắc nhất đầu tiên trong lịch sử Oscar - Ảnh: Reuters

Ít người ngạc nhiên khi The hurt locker (tạm dịch: Chốn khổ đau) vượt qua Avatar (Thế thân) để giành giải phim hay nhất, và Kathryn Bigelow nhận tượng vàng Oscar đạo diễn xuất sắc nhất.

Trước ngày 7-3, The hurt locker đã đoạt hàng loạt giải thưởng điện ảnh danh giá (ngoại trừ giải Quả cầu vàng) và được giới phê bình đánh giá là "bộ phim về đề tài chiến tranh Iraq hay nhất từ trước đến nay". Theo trang web điện ảnh Boxofficemojo.com, The hurt locker cũng đi vào lịch sử với tư cách là phim Oscar xuất sắc nhất ít người xem nhất trong vòng 40 năm qua, với doanh thu toàn cầu chỉ vỏn vẹn 19,3 triệu USD - một con số quá nhỏ nhoi nếu so với kỷ lục 2,6 tỉ USD của Avatar.

Cũng đặt dấu ấn lớn vào lịch sử điện ảnh Mỹ - một cách vẻ vang hơn và có tầm quan trọng lớn lao - là nữ đạo diễn Kathryn Bigelow, người trước The hurt locker đã có một sự nghiệp được giới phê bình đánh giá là "thiếu ổn định nhưng chưa bao giờ thiếu sự thú vị". Bà là người phụ nữ đầu tiên giành giải đạo diễn xuất sắc nhất trong lịch sử 82 năm của giải Oscar.

"Ðây là khoảnh khắc của cả đời người, không có lời nào có thể mô tả được" - bà Bigelow đã xúc động nghẹn ngào khi lên nhận tượng vàng.

Không nằm ngoài dự đoán

Bốn giải diễn xuất là sự lặp lại của giải Quả cầu vàng và vô số giải thưởng điện ảnh tiền Oscar. Jeff Bridges chấm dứt những tháng năm dài vô duyên với Oscar khi nhận giải Nam diễn viên chính xuất sắc nhất nhờ vai ca sĩ già nghiện rượu Bad Blake trong Crazy heart (Trái tim điên cuồng).

Nam diễn viên người Áo Christoph Waltz, trước năm 2009 còn vô danh ở Hollywood, nhận giải Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất với vai diễn trong Inglorious basterds (Lũ con hoang khốn nạn): đại tá Ðức quốc xã Hans Landa xảo quyệt độc ác - một nhân vật phản diện được đánh giá vào loại xuất sắc nhất mà Hollywood từng sản sinh.

Chiến thắng dành cho Mo’Nique ở hạng mục Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất cũng hoàn toàn hợp lý. Với vai bà mẹ tàn bạo Mary Jones trong Precious, Mo’Nique trở thành người phụ nữ da đen thứ năm đoạt giải Oscar diễn
xuất trong lịch sử Hollywood.

Thêm một dấu ấn trong lịch sử Hollywood là "người tình nước Mỹ" Sandra Bullock trở thành người đầu tiên nhận giải Mâm xôi vàng nữ diễn viên chính tồi nhất và Oscar nữ diễn viên chính xuất sắc nhất trong vòng hai ngày liên tiếp. Chiến thắng dành cho Bullock với vai Leigh Anne Tuohy trong The blind side cũng đã được dự báo từ trước, nhưng đây có lẽ là giải diễn xuất bị khán giả phản ứng nhiều nhất.

Trên diễn đàn Rottentomatoes.com và các trang web điện ảnh khác, người hâm mộ điện ảnh cho rằng dù Bullock diễn tốt trong The blind side nhưng bộ phim bị chê là "sến", "tầm thường", không xứng đáng lọt vào danh sách 10 ứng cử viên giải Oscar phim hay nhất. Rất nhiều người tỏ ý tiếc nuối cho nữ diễn viên trẻ người Anh Carey Mulligan - người đã diễn xuất sắc vai cô sinh viên Jenny Miller trong An education, một bộ phim nhỏ hơn, doanh thu thấp hơn nhiều so với The blind side - nhưng được giới phê bình đánh giá là một thành tựu nghệ thuật độc đáo.

Một số giải quan trọng khác cũng không nằm ngoài dự đoán của giới phê bình và khán giả. Up (Vút bay) - một kiệt tác của Disney/Pixar - dễ dàng đoạt giải Phim hoạt hình hay nhất, dù nhiều chuyên gia cũng có cảm tình nồng nhiệt với sự độc đáo của Coraline hay Fantastic Mr. Fox (Ông cáo phi thường). Bên cạnh đó là những giải đã được khẳng định từ lâu: Up đoạt giải nhạc nền hay nhất, bài The weary kind trong Crazy heart nhận giải Bài hát trong phim hay nhất, ba giải kỹ thuật là thiết kế mỹ thuật, quay phim, kỹ xảo đặc biệt dành cho Avatar - một bộ phim được cả Hollywood thừa nhận là mang tính cách mạng xét về hình ảnh và kỹ xảo.

Sandra Bullock - diễn viên đầu tiên trong lịch sử Hollywood nhận cả giải Mâm xôi vàng và Oscar Nữ diễn viên xuất sắc nhất chỉ cách nhau một ngày - Ảnh: Reuters

Những bất ngờ gây tranh cãi

Trước đêm Oscar, giới phê bình và khán giả đã hi vọng Inglorious basterds - tác phẩm chiến tranh độc đáo, đầy bất ngờ của Quentin Tarantino, sẽ giành giải Kịch bản gốc hay nhất. Nhưng chiến thắng lại thuộc về nhà biên kịch Mark Boal - người viết kịch bản The hurt locker. Những người không thích The hurt locker hoặc quá yêu quý sự độc đáo của Inglorious basterds chỉ trích The hurt locker là "một bộ phim không có kịch bản".

Thất bại nặng nề nhất có lẽ là Up in the air (Bay trên bầu trời) của đạo diễn Jason Reiman và nam diễn viên lừng danh George Clooney. Khi ra mắt tháng 9-2009, Up in the air được cả Hollywood đánh giá là ứng cử viên Oscar hàng đầu. Dù đến trước Oscar, hào quang của Up in the air bị The hurt locker làm lu mờ nhưng giới phê bình vẫn đặt cược vào Up in the air với giải Kịch bản chuyển thể hay nhất. Nhưng đáng tiếc cho Reiman và đồng tác giả kịch bản Sheldon Turner là giải này đã thuộc về Geoffrey Fletcher - người đã chuyển thể tác phẩm Push của nhà văn Mỹ Sapphire thành kịch bản phim Precious.

Một ngạc nhiên khác tại Oscar lần thứ 82 là ứng cử viên số một của giải Phim nước ngoài hay nhất The white ribbon (Dải ruybăng trắng) của Ðức đã thất bại trước El secreto de sus ojos (Bí mật trong đáy mắt) - một tác phẩm tiếng Tây Ban Nha của Argentina - chưa được nhiều người biết đến.

Trên diễn đàn các trang web điện ảnh, phần lớn người hâm mộ đánh giá nhìn chung các giải chính được trao một cách chính xác. Tuy nhiên, cũng có không ít người cho rằng ban giám khảo Oscar đã chọn giải pháp an toàn thay vì trân trọng sự mới lạ kiểu như Inglorious basterds.

HIẾU TRUNG