Hai đứa trẻ mặt mày ngơ ngác như hai con gà con vừa lạc mẹ. Và cậu nó, anh Phan Văn Minh như vẫn còn chưa hết nỗi bàng hoàng. Chỉ trong ba năm, anh phải chôn cất bốn người thân trong cảnh nghèo khó đến tận cùng...
 |
Ngồi nghe anh kể, tôi cố tưởng tượng một căn nhà bé xíu trong con hẻm sâu, căn nhà có chiều ngang hai mét rưỡi, dài năm mét, một căn gác gỗ thấp lè tè. Có đến mười hai con người chen nhau trong 12,5m2 đó, vậy mà nỗi khổ hạnh chưa chịu buông tha, mẹ anh oằn oại trên giường bệnh, đứa em dâu mới sinh chưa được hai tuần thì em trai lâm bạo bệnh. Hai chiếc giường nhỏ đặt hai bên vách, bên mẹ, bên con, chỉ còn một lối đi nhỏ xíu, cũng là nơi ăn chốn ở của những người còn lại. Minh nói: “Lúc ấy tôi như khùng. Nào em ruột, em rể, em dâu, bốn năm đứa cháu nheo nhóc, em út thì đứa thất nghiệp, đứa chạy xe ôm, đứa buôn gánh bán bưng ế ẩm, đồng lương công nhân bốc xếp của tôi phải cáng đáng cho cơm áo gạo tiền, lại phải lo thuốc men cho mẹ và em. Căn nhà nhỏ cầm cố cho ngân hàng đã đến hạn. Chỉ còn một lối thoát cuối cùng, đó là thâm niên của ba mươi năm làm công nhân bốc xếp, tôi làm đơn xin nghỉ hưu trước tuổi để lãnh 60 triệu đồng”.
Nhưng 60 triệu đồng vẫn không cứu nổi đứa em trai thoát khỏi căn bệnh xơ gan. Minh kể tiếp: “Thằng Luân nằm trong quan tài ngay chỗ chiếc giường của nó, mẹ tôi vẫn nằm cạnh đó, chết ngất trong cơn đau của thể xác và cơn đau của người mẹ mất con. Chôn cất Luân xong, chúng tôi đưa mẹ tôi nhập viện. Bà nằm đó ròng rã suốt một năm, chưa kịp bình phục thì phải nhận thêm một tin buồn: thằng Hùng, em rể tôi, chồng con Ngân chết đột ngột vì khối u dạ dày”.
Không còn cách nào khác, Minh phải bán nhà để trang trải nợ nần. Anh em mỗi người một nơi, dắt díu nhau đi thuê nhà trọ. Minh đưa mẹ và em Ngân cùng hai đứa cháu lên Củ Chi mua lại căn nhà gỗ ba chục mét vuông để tá túc, anh ở lại nội thành chạy xe ôm, chắt mót từng đồng đem lên nuôi mẹ. Nhưng chưa được một tháng sau thì mẹ qua đời. Một năm sau, Ngân lại chết vì cơn lao phổi.
Tôi gặp Minh vào những ngày dường như anh chưa kịp hoàn hồn, quên trước quên sau, mặt mày thiểu não. Hôm ấy, anh đang tất bật chạy lo chuyển trường cho hai đứa cháu từ Củ Chi về nội thành, bé Kiệt học lớp bảy, bé Thoa học lớp bốn. Nhìn hai đứa trẻ như hai con chim non vừa qua cơn giông bão, chúng ngồi tựa vào Minh như bấu víu vào một điểm tựa cuối cùng.
Căn gác trọ trong một con hẻm sâu trên đường Nguyễn Trường Tộ, quận 4, ánh sáng lờ mờ dù giữa ban ngày. Căn gác chật chội, sàn gỗ rung rinh, cầu thang cũng rung rinh, mái tôn thấp lè tè, nóng bức. Minh nói căn nhà này của hai vợ chồng anh nghệ sĩ nghèo thuê của ai đó, họ thương tình nhượng lại cho cậu cháu anh với một ít chi phí tiền điện và tiền nước. Minh nói anh rất mang ơn hai vợ chồng người khách trọ, họ luôn quan tâm tới hai đứa bé, chăm sóc, dạy dỗ, chia sớt từng miếng cơm sau những ngày lưu diễn trở về. Minh chỉ chiếc xe gắn máy và nói, bạn của thằng em trai cho anh mượn để chạy xe ôm, chiếc xe cũ đã bán trong những ngày tang tóc.
Không đành lòng ra về trước tình cảnh của Minh, tôi gọi điện đến một nhà hảo tâm xin được năm triệu đồng, trước hết là mua cho Minh chiếc xe gắn máy và chiếc điện thoại di động. Tôi liên lạc với chị Hằng, một người quen có công ty quảng cáo để nhờ Hằng giúp Minh khi có hàng thì gọi điện cho anh chở thuê. Sau khi nghe tôi kể qua hoàn cảnh của Minh, Hằng nói cô sẽ nhận nuôi một trong hai đứa bé. Thế nhưng Kiệt và Thoa không đứa nào chịu rời xa cậu, chúng hốt hoảng bấu víu Minh: “Cậu ở đâu thì con ở đó, ở vỉa hè cũng được”.
Minh rươm rướm nước mắt: “Bây giờ thì tôi đã là mẹ, là cha của tụi nó rồi”.
Mỗi sáng, sau khi đưa hai cháu đến trường, Minh trở về ngã tư Đoàn Nhữ Hài – Nguyễn Trường Tộ đậu xe đón khách. Căn gác trọ không có chỗ nấu cơm nên hàng ngày ba cậu cháu vào quán bình dân, bà chủ thương tình nên chỉ tính mỗi phần cơm 10 ngàn đồng. Vậy mà có hôm Minh chỉ gọi cho mình dĩa cơm trắng, ăn trệu trạo với nước cá kho của hai đứa cháu.
Tương lai của hai đứa nhỏ rồi sẽ ra sao nếu Minh ngã quỵ giữa chừng? Đó là câu hỏi luôn luôn ám ảnh Minh. Hơn ba mươi năm làm nghề bốc xếp, anh đã ứng trước phần sức lực của mình, giờ chỉ mới ngoài năm mươi nhưng trông anh phờ phạc như một ông già. Anh biết mình mang nhiều chứng bệnh nhưng không dám đi khám, trừ khi nó sinh ra triệu chứng bất thường, như con mắt của anh, bỗng dưng mờ dần và đau nhức, anh đi khám mới hay nó bị xuất huyết, bác sĩ nói thị lực chỉ còn lại 30 phần trăm. Toa thuốc mỗi tuần hai trăm ngàn Minh bỏ nằm im trong túi vì cái ăn, cái học của hai đứa cháu mỗi ngày.
“Đêm nào tôi cũng làm hai việc trước khi chợp mắt – Minh nói – một là khấn vái trời Phật cho tôi được mạnh khoẻ, sống lâu để lo cho hai đứa nó trưởng thành; hai là tâm tình khuyên dạy chúng cố gắng học hành tới nơi tới chốn mới có cơ hội nên người, phải biết ơn bà con chòm xóm. Tôi nói cho chúng nó biết rằng cậu nuôi con ngoài sức lực của mình còn có cái ơn, cái nghĩa của nhiều người, đời cậu không trả được thì đời các con phải trả. Trả bằng cách nào? Trả bằng cách cố gắng học giỏi, trả bằng cách sống tốt với mọi người, đó mới chính là cách đền ơn đáp nghĩa tốt nhất với những người đã cưu mang, đùm bọc chúng ta”.
Nếu khấn vái trời Phật mà có được những điều như Minh mong muốn, tôi cũng xin nguyện khấn vái cùng anh.
bài và ảnh: Võ Đắc Danh